به گزارش پایگاه خبری تحلیلی سلام کنگاور جهانبخش زنگنهتبار ؛ اظهار داشت: توافق دفاع مشترک مکه در ۱۳ مردادماه میان سه کشور عربستان، ترکیه و پاکستان به امضا رسید و بر مبنای اصل دفاع جمعی شکل گرفته است؛ اصلی که بر اساس آن هرگونه حمله مسلحانه علیه یکی از اعضا، تهدیدی علیه تمامی اعضای توافق تلقی خواهد شد.
وی با اشاره به ظرفیتهای متفاوت اعضای این توافق، افزود: عربستان با برخورداری از توان اقتصادی و منابع مالی قابل توجه، ترکیه بهعنوان عضو ناتو با توانمندیهای نظامی گسترده و پاکستان بهعنوان یک قدرت هستهای، ترکیبی را شکل دادهاند که میتواند ظرفیت بازدارندگی جمعی آنها را افزایش دهد.
این کارشناس مسائل سیاسی تصریح کرد: هر یک از این کشورها مزیتهای خاص خود را دارند و همافزایی میان این ظرفیتها میتواند در برابر تهدیدات منطقهای، قدرت مانور بیشتری برای اعضای توافق ایجاد کند؛ از همین رو، ارتقای همکاریهای دفاعی و افزایش سطح بازدارندگی از مهمترین اهداف این توافق به شمار میرود.
زنگنهتبار با بیان اینکه در متن توافق مکه نامی از جمهوری اسلامی ایران یا رژیم صهیونیستی بهعنوان طرف تهدیدکننده مطرح نشده است، گفت: با این حال، شکلگیری چنین سازوکاری در شرایط امنیتی غرب آسیا پیامدهای راهبردی برای بازیگران منطقهای خواهد داشت.
توافقی فراتر از یک ائتلاف ضدایرانی
وی درباره ارتباط این توافق با جمهوری اسلامی ایران، عنوان کرد: ترکیه روابطی پیچیده و چندلایه با ایران دارد و عربستان نیز طی سالهای اخیر مسیر کاهش تنش و گفتوگو با جمهوری اسلامی ایران را در پیش گرفته است.
این تحلیلگر مسائل سیاسی افزود: پاکستان نیز به دلیل همسایگی با ایران و جایگاه تهران در معادلات منطقهای، تمایلی ندارد وارد ساختاری کاملاً ضدایرانی شود؛ بنابراین نمیتوان توافق مکه را صرفاً یک ائتلاف علیه جمهوری اسلامی ایران دانست و به نظر میرسد اعضای آن بیشتر به دنبال تقویت توان دفاعی و تأمین منافع امنیتی خود هستند.
مکمل پیمانهای پیشین نه جایگزین آنها
زنگنهتبار با اشاره به ارتباط توافق مکه با پیمانهای موجود، عنوان کرد: این توافق مانعی برای ادامه عضویت کشورهای عضو در ساختارهای امنیتی پیشین ایجاد نمیکند و هر کشور همچنان تعهدات قبلی خود را حفظ خواهد کرد.
وی ادامه داد: ترکیه همچنان عضو ناتو باقی میماند و میتواند توافق مکه را در کنار سایر ترتیبات امنیتی خود بهعنوان مکمل ظرفیتهای دفاعی موجود مورد استفاده قرار دهد؛ بنابراین این توافق را نباید جایگزین پیمانهای پیشین تلقی کرد.
نام مکه و هویت اسلامی توافق
این کارشناس مسائل سیاسی درباره انتخاب عنوان «توافق مکه» نیز گفت: استفاده از نام مکه با جایگاه این شهر در جهان اسلام ارتباط دارد و میتواند نوعی هویت مشترک اسلامی و بار معنوی به این توافق ببخشد؛ هرچند محل امضای آن شهر جده بوده است.
زنگنهتبار افزود: انتخاب این عنوان را میتوان بخشی از تلاش سه کشور برای ارائه تصویری مبتنی بر هویت مشترک اسلامی دانست؛ موضوعی که میتواند در افکار عمومی کشورهای مسلمان نیز بازتاب خاصی داشته باشد.
کاهش اعتماد به آمریکا و شکلگیری ترتیبات جدید
وی یکی از عوامل مؤثر در شکلگیری توافق مکه را تغییر نگاه برخی کشورهای منطقه نسبت به نقش آمریکا در تأمین امنیت غرب آسیا دانست و گفت: تجربه دولتهای منطقه از میزان حمایت آمریکا از متحدان خود در بحرانهای اخیر، موجب شده برخی کشورها به سمت تقویت ظرفیتهای مستقل دفاعی حرکت کنند.
این تحلیلگر مسائل سیاسی خاطرنشان کرد: ناکامی آمریکا در دفاع مؤثر از برخی متحدان منطقهای خود در برابر حملات و بحرانهای اخیر، از جمله عواملی است که میتواند محاسبات امنیتی کشورهای منطقه را تغییر داده و زمینه حرکت به سمت سازوکارهای دفاعی مشترک را فراهم کند.
تغییر معادلات امنیتی غرب آسیا
زنگنهتبار با اشاره به تحولات سالهای اخیر منطقه، گفت: نگرانی از اقدامات رژیم صهیونیستی و تلاش این رژیم برای تغییر معادلات غرب آسیا، موجب شده برخی کشورهای منطقه نسبت به آینده امنیتی خود حساستر شوند.
وی تصریح کرد: تحولات عراق و سوریه و همچنین حملات رژیم صهیونیستی به جمهوری اسلامی ایران، محاسبات امنیتی کشورهای منطقه را تحت تأثیر قرار داده و توافق مکه میتواند در صورت شکلگیری تهدید مشترک، به سازوکاری برای حمایت دفاعی از اعضای خود تبدیل شود.
این تحلیلگر مسائل سیاسی در پایان تأکید کرد: توافق مکه را باید در چارچوب تغییر تدریجی معماری امنیتی غرب آسیا بررسی کرد؛ توافقی که در شرایط فعلی فاصله زیادی با یک پیمان دفاعی مشابه ناتو دارد، اما در صورت توسعه همکاریهای نظامی، امنیتی و راهبردی میان اعضا میتواند به یکی از عوامل اثرگذار در آینده منطقه تبدیل شود.
انتهای خبر/
منبع: شبکه اطلاعرسانی مرصاد