به گزارش پایگاه خبری تحلیلی سلام کنگاور؛ امر به معروف و نهی از منکر از بنیادیترین آموزههای اجتماعی در اندیشه اسلامی است؛ فریضهای که فراتر از اصلاح رفتار فردی، بهدنبال صیانت از سلامت اخلاقی و پویایی جامعه است و نقش آن در نظم اجتماعی انکارناپذیر به شمار میرود.
۲۷ خردادماه، روز امر به معروف و نهی از منکر، فرصتی برای بازخوانی این پرسش اساسی است که این اصل دینی چگونه میتواند در زیست اجتماعی امروز اثرگذار و کارآمد باشد و چه نسبتی با نیازهای واقعی جامعه معاصر برقرار میکند.
در نگاه اصیل اسلامی، امر به معروف و نهی از منکر صرفاً تذکر فردی یا مواجهه با ناهنجاریها نیست، بلکه نوعی نظارت اجتماعی مبتنی بر اخلاق، گفتگو، خیرخواهی و مسئولیتپذیری جمعی است که بیتفاوتی اجتماعی را به چالش میکشد.
جامعهای که اعضای آن نسبت به سرنوشت اخلاقی و رفتاری یکدیگر احساس مسئولیت داشته باشند، در برابر آسیبهای اجتماعی مقاومتر خواهد بود و این فریضه در واقع سازکاری برای تقویت همبستگی و سرمایه اجتماعی محسوب میشود.
با این حال، تجربههای گذشته نشان داده است که در صورت غلبه نگاه سلبی یا دستوری، این اصل نهتنها به اهداف خود نمیرسد، بلکه ممکن است زمینه شکلگیری ذهنیتهای منفی در افکار عمومی را نیز تقویت کند.
از این رو، در سالهای اخیر رویکردهای فرهنگی و آموزشی در اجرای این فریضه مورد تأکید قرار گرفته و ستادهای امر به معروف و نهی از منکر در استانها، بر ترویج فرهنگ مسئولیت اجتماعی و ارتقای آگاهی عمومی تمرکز بیشتری یافتهاند.
آموزش مهارتهای ارتباطی، تقویت گفتگوی اجتماعی و ارتقای روحیه همدلی از جمله الزامات اثرگذاری این فریضه عنوان میشود؛ موضوعی که کارشناسان آن را شرط اصلی انتقال پیام اخلاقی به شیوهای محترمانه و اثرگذار میدانند.
در تعالیم اسلامی نیز بر رعایت ادب، حکمت و نرمی در بیان تأکید شده و همین مسئله نشان میدهد که اجرای صحیح این اصل، میتواند به جای ایجاد تنش، به تقویت اعتماد عمومی و انسجام اجتماعی منجر شود.
در همین راستا، برخی طرحهای نوین تلاش دارند امر به معروف و نهی از منکر را از قالبهای سنتی خارج کرده و با محوریت مشارکت مردمی، آموزشهای فرهنگی و فعالیتهای اجتماعی آن را بازتعریف کنند.
تشکیل شبکههای آموزشی، برگزاری کارگاههای مهارتمحور و دعوت از گروههای اجتماعی مختلف برای مشارکت در ترویج ارزشها، بخشی از اقداماتی است که با هدف فرهنگسازی و گسترش گفتگوی اجتماعی دنبال میشود.
در واقع، نگاه جدید بیش از هر چیز بر تبدیل این فریضه به یک فرهنگ عمومی و مسئولیت مشترک اجتماعی تأکید دارد؛ رویکردی که میتواند زمینه پذیرش و اثربخشی آن را در جامعه افزایش دهد.
روز امر به معروف و نهی از منکر یادآور این واقعیت است که تحقق جامعهای سالم تنها با سازکارهای قانونی ممکن نیست، بلکه نیازمند مشارکت آگاهانه شهروندان و نهادینه شدن مسئولیتپذیری اجتماعی در رفتار روزمره است.
اگر این فریضه با درک صحیح، آموزش مناسب و رویکردی انسانی اجرا شود، میتواند به جای ایجاد فاصله اجتماعی، به تقویت همبستگی، اعتماد عمومی و ارزشهای مشترک در جامعه منجر شود.
نویسنده: زهرا دانیاری؛ فعال رسانه
منبع: شبکه اطلاعرسانی مرصاد