به گزارش پایگاه خبری تحلیلی سلام کنگاور؛ پیام رهبر انقلاب اسلامی در پاسخ به نامه‌های جوانان و دانشجویان را باید فراتر از یک پاسخ عاطفی و توصیه‌ای، منشوری راهبردی برای ترسیم مسیر آینده کشور و حرکت به سوی پیشرفت و تمدن اسلامی ـ ایرانی دانست؛ پیامی که در آن، پیوند میان خودسازی فردی، مسئولیت‌پذیری اجتماعی و حرکت جمعی برای تقویت اقتدار ملی به‌روشنی ترسیم شده است.
تأکید بر این نکته که «این میثاق محکم، امانتی گران‌سنگ است که ریشه در مکتب اسلام ناب محمدی (ص) و میراث خمینی کبیر و خامنه‌ای شهید (رضوان‌الله علیهما) داشته و رشته اتصال هم‌عهدی ما با یکدیگر است»، نشان می‌دهد که نقطه کانونی این پیام، شکل‌گیری یک اراده مشترک و مسئولیت تاریخی میان نسل جوان برای ادامه مسیر انقلاب و دستیابی به قله‌های پیشرفت است.
در این چارچوب، رهبر انقلاب چهار مؤلفه اساسی علم، ایمان و تهذیب نفس، انس با خدا و آشنایی عمیق با معارف قرآن و اهل بیت (ع) و کار و ابتکار مضاعف را به‌عنوان الزامات حرکت جوانان معرفی کرده‌اند؛ با این حال، تحقق این رهنمودها نیازمند عبور از سطح استقبال شعاری و تبدیل آن‌ها به برنامه‌های عملی، مستمر و قابل ارزیابی است؛ برنامه‌هایی که هم جوانان و دانشجویان و هم نهادهای مسئول در قبال آن وظیفه دارند.
نخستین مسئولیت در این مسیر بر عهده خود جوانان و دانشجویان است. آنان باید علم‌آموزی را از چارچوب مدرک‌گرایی و آموزش‌های صرفاً نظری خارج کرده و آن را به ابزاری برای حل مسائل واقعی کشور تبدیل کنند. جهت‌گیری تحقیقات دانشگاهی، پایان‌نامه‌ها و فعالیت‌های علمی باید به سمت نیازهای اساسی جامعه در حوزه‌های صنعت، اقتصاد، فناوری و علوم انسانی سوق پیدا کند.
تشکیل هسته‌های علمی و نخبگانی، راه‌اندازی شرکت‌های دانش‌بنیان جوان و حضور فعال در عرصه نوآوری و فناوری نیز می‌تواند بخشی از این مسئولیت را محقق کند؛ چنین رویکردی ضمن کمک به بی‌اثر کردن تحریم‌ها، زمینه شتاب‌بخشی به اقتدار علمی و اقتصادی کشور را فراهم می‌آورد.
تعمیق معرفت دینی و قدرت تحلیل جوانان
در کنار علم‌آموزی، تعمیق معرفتی و فکری نیز از ضرورت‌های اساسی این مسیر است؛ آشنایی جوانان با قرآن کریم، نهج‌البلاغه و میراث فکری مکتب انقلاب نباید به حفظ مطالب یا تکرار شعارها محدود شود، بلکه این معارف باید به مبنایی برای تحلیل تحولات جهان، شناخت مسائل جامعه و مواجهه منطقی با شبهات تبدیل شود.
برگزاری محافل مباحثاتی جدی، ایجاد فرصت گفتگوهای آزاداندیشانه و تقویت فضای پرسشگری در دانشگاه‌ها می‌تواند به ارتقای قدرت تحلیل نسل جوان کمک کند و مانع شکل‌گیری انفعال فکری و گسست‌های بین‌نسلی شود.
از سوی دیگر، علم و آگاهی بدون ایمان، تهذیب نفس و انضباط معنوی نمی‌تواند تضمین‌کننده پایداری در مسیر مسئولیت‌های اجتماعی باشد؛ نیروی جوانی اگر با خودسازی و اخلاق همراه نشود، ممکن است در مواجهه با دشواری‌ها و چالش‌های مسیر دچار یأس، غرور یا انحراف شود؛ از این رو، انس با نماز، قرآن، معنویت و ارتباط مستمر با خداوند باید به بخشی از سبک زندگی جوانان تبدیل شود تا در مسیر جهاد علمی، فرهنگی و اجتماعی از پشتوانه معنوی برخوردار باشند.
فرهنگ کار و ابتکار در میان جوانان
چهارمین مؤلفه، فرهنگ کار و ابتکار مضاعف است؛ تحقق این مطالبه مستلزم عبور از انفعال، مسئولیت‌گریزی و انتظار صرف از دستگاه‌های دولتی است؛ جوانان باید با تکیه بر ظرفیت تشکل‌های خودجوش، گروه‌های جهادی و حلقه‌های میانی، در حل مسائل جامعه و پیشرفت مناطق مختلف کشور نقش‌آفرینی کنند؛ خدمت‌رسانی به مناطق محروم، مشارکت در طرح‌های پیشرفت منطقه‌ای و راه‌اندازی فعالیت‌های مردمی و نوآورانه، نمونه‌هایی از تبدیل این رهنمود به کنش اجتماعی است.
البته تحقق چنین مسئولیتی صرفاً با توصیه به جوانان امکان‌پذیر نیست و دستگاه‌های اجرایی، آموزشی، تقنینی و فرهنگی نیز باید وظایف خود را به‌درستی انجام دهند؛ پیام‌های راهبردی رهبر انقلاب نباید به نصب بنر، برگزاری مراسم یا اقدامات تبلیغاتی محدود شود؛ بلکه وظیفه اصلی نهادهای مسئول، بسترسازی، مانع‌زدایی و اعتماد عملی به توانمندی نسل جوان است.
دانشگاه‌ها و وزارتخانه‌های علوم و بهداشت باید در بازنگری سرفصل‌های آموزشی، ارتباط میان آموزش دانشگاهی و نیازهای واقعی جامعه را تقویت کنند؛ همچنین فراهم کردن زمینه فعالیت تشکل‌ها و انجمن‌های علمی، حمایت از پژوهش‌های کاربردی و ایجاد کرسی‌های آزاداندیشی واقعی، از جمله اقداماتی است که می‌تواند دانشگاه را به محیطی مسئله‌محور و اثرگذار تبدیل کند.
در حوزه مدیریت اجرایی نیز اعتماد به مدیران جوان، متعهد و کارآمد و واگذاری مسئولیت‌های واقعی به آنان باید از سطح شعار فراتر برود؛ شکستن چرخه‌های بسته مدیریتی، استفاده از ظرفیت نخبگان جوان و فراهم کردن امکان حضور آنان در تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری، از ضرورت‌های تحقق این رویکرد است.
حمایت از اقتصاد دانش‌بنیان نیز نباید صرفاً به ارائه تسهیلات محدود شود؛ تأمین مالی خطرپذیر، تضمین خرید محصولات نوآورانه و حمایت از طرح‌های فناورانه و صنعتی جوانان می‌تواند مسیر تبدیل ایده به محصول و ثروت ملی را هموار کند.
نقش نهادهای فرهنگی در هویت‌بخشی نسل جدید
در بخش فرهنگی و تبلیغی نیز نهادهایی مانند صداوسیما، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان تبلیغات اسلامی و حوزه‌های علمیه باید با شناخت دقیق‌تر نیازهای نسل جدید، در شیوه انتقال معارف دینی بازنگری کنند؛ ارائه مفاهیم قرآنی و معارف اهل بیت (ع) با ادبیات متناسب با دغدغه‌های فکری، روان‌شناختی و اجتماعی جوانان، در کنار معرفی الگوهای موفق علمی، فرهنگی و جهادی، می‌تواند به تقویت هویت و امید اجتماعی در این نسل کمک کند.
همچنین نهادهای مردمی و حاکمیتی مانند بسیج، مساجد و مجموعه‌های حمایتی باید زمینه اتصال جوانان به پروژه‌های پیشرفت محلی را فراهم کنند؛ تبدیل مساجد و مراکز محله به کانون‌های آموزش، کارآفرینی، ابتکار، فعالیت‌های جهادی و دستگیری از نیازمندان، یکی از راه‌های عینی برای پیوند دادن ظرفیت جوانان با نیازهای جامعه است.
همراهی جوانان در مسیر تحقق اهداف مشترک
با این حال، در میان تمام مؤلفه‌های این پیام، مفهوم «هم‌عهدی» از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است؛ مفهومی که نباید آن را به هم‌صدایی ظاهری یا توافق‌های شعاری تقلیل داد؛ هم‌عهدی به معنای شکل‌گیری یک میثاق ایمانی، فکری و عملی میان جوانان برای حرکت در مسیر هدفی مشترک است.
نخستین بُعد این هم‌عهدی، اشتراک فکری و برخورداری از ادبیات و مبانی مفهومی مشترک درباره پیشرفت اسلامی ـ ایرانی است؛ مبنایی که بتواند زمینه همگرایی را تقویت و از فرسایش ظرفیت‌ها در اختلافات سلیقه‌ای و تفرقه‌های غیرضروری جلوگیری کند.
بُعد دیگر، هم‌عهدی شبکه‌ای است؛ به این معنا که هسته‌های علمی، فرهنگی، جهادی و رسانه‌ای جوانان به یکدیگر متصل شوند و با هم‌افزایی ظرفیت‌ها، اجرای طرح‌های بزرگ‌تر و اثرگذارتر ملی را دنبال کنند؛ در کنار آن، هم‌عهدی نسلی نیز اهمیت دارد؛ به این معنا که تجربه مدیریتی، علمی و انقلابی نسل‌های پیشین به نسل جدید منتقل شود، بدون آنکه این انتقال با تحکم، محدود کردن خلاقیت یا ایجاد انقطاع فکری همراه باشد.
در نهایت، عملیاتی شدن رهنمودهای رهبر انقلاب نیازمند شکل‌گیری یک چرخه متقابل و هماهنگ است؛ چرخه‌ای که در یک سوی آن جوانان با تجهیز خود به علم، ایمان، تهذیب نفس و روحیه ابتکار، توانمندی‌هایشان را در میدان عمل به اثبات می‌رسانند و در سوی دیگر، دستگاه‌های مسئول با اعتماد به این ظرفیت‌ها، رفع موانع و فراهم کردن بسترهای لازم، مسیر نقش‌آفرینی آنان را هموار می‌کنند.
حاصل این پیوند، تبدیل سرمایه انسانی و معنوی جوانان به قدرت واقعی کشور و شتاب گرفتن حرکت ایران در مسیر پیشرفت، اقتدار ملی و تحقق تمدن نوین اسلامی ـ ایرانی خواهد بود. بی‌تردید، آینده این مسیر نه با توصیه‌های صرف، بلکه با هم‌عهدی، مسئولیت‌پذیری و اقدام مشترک نسل جوان و مجموعه حاکمیت ساخته خواهد شد.
نویسنده: حمیدرضا ترقی، عضو شورای مرکزی حزب مؤتلفه اسلامی
منبع: شبکه اطلاع‌رسانی مرصاد