به گزارش پایگاه خبری تحلیلی سلام کنگاور حجتالاسلام والمسلمین مهدی صادقیامین ؛ با تأکید بر اینکه رأفت، مهربانی، مدارا و درک متقابل از برجستهترین جلوههای سیره امام رضا (ع) است، اظهار داشت: اگر این آموزههای رضوی در روابط اجتماعی امروز مورد توجه قرار گیرد، بسیاری از کینهها، اختلافات خانوادگی و اجتماعی و حتی پروندههایی که به مراجع قضایی کشیده میشود، پیش از رسیدن به مرحله بحرانی قابل حل خواهد بود.
وی افزود: اهل بیت (ع) نور واحد هستند و در اصول اخلاقی و رفتاری سیرهای واحد دارند، اما شرایط تاریخی و حوادث عصر هر امام موجب شده است برخی صفات در سیره آنان نمود بیشتری پیدا کند؛ در سیره امام رضا (ع) نیز رأفت و مهربانی جلوهای ویژه دارد.
استاد سطوح عالی مدرسه آیتالله بروجردی کرمانشاه تصریح کرد: رأفت امام رضا (ع) تنها نسبت به دوستان و افراد عادی نبود، بلکه در مواجهه با افراد غرضورز، مخالف و حتی کسانی که به حضرت آسیب میزدند نیز نمود داشت و یکی از ثمرات این رأفت، مدارا با مردم بود؛ هرچند مدارا با نزدیکان و اقوام گاهی دشوارتر از مدارا با افراد غریبه است.
صادقیامین با اشاره به ماجرای عباس، برادر امام رضا (ع)، گفت: عباس فردی تندخو و بدکردار بود و نسبت به امام رضا (ع) کینه داشت؛ پس از شهادت امام موسی کاظم (ع) نیز نزد قاضی شهر علیه امام رضا (ع) شکایت کرد و ادعایی را مطرح کرد که در جریان رسیدگی، کذب بودن آن آشکار شد.
وی ادامه داد: با وجود اینکه عباس به امام رضا (ع) تهمت زده و از طریق این ادعای دروغین بهدنبال دریافت مال بود، حضرت پس از روشن شدن حقیقت، با او برخورد تند نکردند و فرمودند میدانم بدهکاریهایت تو را به این کار واداشته است و من بدهیهای تو را از مال خودم پرداخت میکنم.
این پژوهشگر دینی خاطرنشان کرد: این رفتار امام رضا (ع) نشان میدهد که در فرهنگ رضوی، تنها ظاهر رفتار افراد مورد توجه نیست، بلکه باید ریشه مشکلات آنان را نیز شناخت. حضرت میتوانستند در برابر تهمت و رفتار نادرست برادر خود مقابله به مثل کنند، اما با درک شرایط او، مسیر بخشش و اصلاح را انتخاب کردند.
صادقیامین با اشاره به جلوه دیگری از سخاوت امام رضا(ع)، اذعان کرد: در روایتی آمده است که حضرت در روز عرفه تمام اموال خود را میان فقرا تقسیم کردند. فضل بن سهل، وزیر مأمون عباسی، این اقدام را موجب ضرر و زیان دانست، اما امام رضا(ع) فرمودند کاری که اجر و پاداش الهی دارد، هرگز نباید زیان محسوب شود.
وی یکی دیگر از جلوههای سیره رضوی را رعایت کرامت انسانی دانست و افزود: امام رضا(ع) میان فقیر و ثروتمند تفاوتی در رفتار قائل نمیشدند و در روایتی آمده است کسی که به فقیر به گونهای سلام کند که متفاوت از سلام او به ثروتمند باشد، در قیامت خداوند را در حالی ملاقات میکند که بر او غضبناک است.
استاد سطوح عالی مدرسه آیتالله بروجردی کرمانشاه بیان کرد: در فرهنگ رضوی، ارزش انسان به ثروت و موقعیت اجتماعی وابسته نیست و همین نگاه میتواند در کاهش فاصلههای طبقاتی و تقویت کرامت انسانی در جامعه امروز مورد توجه قرار گیرد.
صادقیامین با اشاره به رفتار امام رضا (ع) با غلامان و زیردستان، گفت: حضرت با غلامان خود رفتاری صمیمانه و کریمانه داشتند و با آنان مانند مردم عادی نشستوبرخاست میکردند؛ این رفتار به اندازهای برای دستگاه عباسی اهمیت داشت که ارتباط امام با مردم و جذب قلوب آنها را تهدیدی برای حکومت میدانستند.
وی ادامه داد: یکی از نمونههای روشن تواضع امام رضا (ع)، روایت حضور ایشان در گرمابه است؛ در آن دوران، گرمابهها مکانهای عمومی بودند و فردی که حضرت را نمیشناخت، از امام رضا،(ع) خواست آب بر سر او بریزد و سپس پشت او را بشوید.
این استاد حوزه علمیه افزود: امام رضا (ع) بدون ناراحتی این درخواست را پذیرفتند و هنگامی که اصحاب حضرت از این رفتار ناراحت شدند و قصد دخالت داشتند، امام (ع) آنها را از مداخله بازداشتند؛ این رفتار، نمونهای روشن از تواضع، صبوری و احترام به انسان حتی در مواجهه با رفتاری نامناسب است.
صادقیامین سادهزیستی را از دیگر ابعاد مهم سیره امام رضا (ع) دانست و عنوان کرد: حضرت در اوج عزت و جایگاه اجتماعی، با ضعیفترین اقشار جامعه حشر و نشر داشتند، با فقرا مینشستند و غذا میخوردند و میان مردم کمدرآمد و صاحبان مقام تفاوتی قائل نمیشدند.
وی با اشاره به روایت یکی از همسفران امام رضا (ع)، گفت: در سفری که حضرت به خراسان داشتند، غلامان سیاه و سفید در کنار امام (ع) بر سر یک سفره غذا میخوردند. یکی از همراهان از حضرت خواست سفره غلامان را جدا کنند، اما امام رضا (ع) فرمودند: «آرام باش، خدای همه ما یکی است، مادر و پدر ما یکی است و پاداش و کیفر هر کس به رفتار و عمل او بستگی دارد.»
این کارشناس مسائل دینی افزود: امام رضا (ع) حتی انتظار نداشتند غلامان هنگام ورود ایشان بر سر سفره از جای خود برخیزند و میفرمودند اگر هنگام غذا خوردن نزد شما آمدم، برای من بلند نشوید و غذای خود را تمام کنید.
صادقیامین خاطرنشان کرد: این سادهزیستی میتواند برای سبک زندگی امروز نیز الهامبخش باشد؛ زیرا فاصله گرفتن از تجملات و توقعات غیرضروری، زندگی را برای خود انسان و اطرافیان آسانتر میکند و میتواند از گسترش کینهها و فاصلههای اجتماعی جلوگیری کند.
وی با اشاره به نقش درک متقابل در ایجاد آرامش اجتماعی، اذعان کرد: اگر انسان شرایط همسایه، دوست، فامیل یا دیگر اطرافیان خود را درک کند، بسیاری از رفتارهایی که در نگاه نخست آزاردهنده به نظر میرسد، قابل تحملتر خواهد شد.
استاد سطوح عالی مدرسه آیتالله بروجردی کرمانشاه افزود: برای نمونه، اگر صدای کودک همسایه موجب ناراحتی شود، اما بدانیم کودک دچار بیماری یا بیشفعالی است، تحمل این شرایط برای ما آسانتر خواهد شد. این همان فرهنگ درک کردن دیگران است که در سیره امام رضا (ع) نیز به شکل روشنی دیده میشود.
صادقیامین تأکید کرد: تحمل همسایه و اطرافیان یکی از سادهترین رفتارهایی است که میتواند نشانهای از الگوگیری از سیره امام رضا (ع) باشد. اگر این اخلاق در روابط خانوادگی و اجتماعی مورد توجه قرار گیرد، بسیاری از اختلافات میان برادران، اقوام و آشنایان پیش از رسیدن به مرحله قضایی قابل حل خواهد بود.
وی در ادامه به نقش خانواده در انتقال فرهنگ رضوی اشاره کرد و گفت: خانواده نخستین آموزشگاه انسان و بزرگترین دانشگاه تربیتی اوست و اخلاق و رفتار فرد در سالهای بعد، تا حد زیادی از نوع برخوردی شکل میگیرد که در کودکی از خانواده دریافت کرده است.
استاد سطوح عالی مدرسه آیتالله بروجردی کرمانشاه افزود: اگر والدین، بهویژه مادران، روایتهای مربوط به سیره اهل بیت (ع) و رفتار امام رضا (ع) با مردم را در قالب داستان برای کودکان بیان کنند، این آموزهها میتواند تأثیر عمیقی بر شخصیت آنان داشته باشد و زمینه تربیت نسلی مهربان، محترم، صبور و ارزشگذار نسبت به دیگران را فراهم کند.
صادقیامین تصریح کرد: نقش خانواده از انتخاب نام نیک برای فرزند آغاز میشود و در دوران کودکی و نوجوانی که میزان اثرپذیری از والدین بسیار بالاست، اهمیت بیشتری پیدا میکند. بنابراین خانوادهها باید از این دوران برای انتقال فرهنگ مهربانی، احترام، گفتوگو و مدارا استفاده کنند.
وی با اشاره به روایتی از پیامبر اکرم (ص) درباره اهمیت یادگیری در کودکی، خاطرنشان کرد: در این روایت، یادگیری در کودکی به نقش کندن بر سنگ و یادگیری در بزرگسالی به نوشتن بر آب تشبیه شده است؛ بنابراین آنچه در سالهای نخست زندگی در ذهن و شخصیت کودک نهادینه میشود، ماندگاری بیشتری خواهد داشت.
استاد سطوح عالی مدرسه آیتالله بروجردی کرمانشاه در پایان گفت: خانوادهها و والدین باید با نقل داستانها و روایات اهل بیت (ع)، بهویژه سیره امام رضا (ع)، این الگوی اخلاقی را به فرزندان خود معرفی کنند؛ چراکه ترویج فرهنگ رضوی میتواند احترام به دیگران، ارزش قائل شدن برای انسانها، مهربانی، مدارا، صبوری، همدلی و کاهش اختلافات اجتماعی و خانوادگی را در جامعه گسترش دهد.
انتهای خبر/
منبع: شبکه اطلاعرسانی مرصاد